Tiếp cận tăng huyết áp trên lâm sàng

Tăng huyết áp (THA) là một trong những bệnh về tim mạch phổ biến nhất hiện nay, tỷ lệ mắc THA ngày càng tăng cao.

Trên thực hành lâm sàng, bạn có thể tiếp cận được bệnh nhân tăng huyết áp từ rất nhiều khoa khác nhau. Chính vì vậy, việc hiểu và nắm bắt được những kiến thức về tăng huyết áp là thực sự quan trọng.

Hiện tại, tăng huyết áp là một chủ đề rất rộng và có rất nhiều tài liệu bàn luận.

Trong bài viết này, tôi sẽ giúp bạn nắm những vấn đề cần biết về THA dựa trên những kinh nghiệm lâm sàng kết hợp với những nguồn tài liệu uy tín.

Tiep can 4 1

Trước tiên bạn nên xem video này để có kiến thức cơ bản về THA:

Một vài nét về dịch tễ

Tăng huyết áp (THA) là một vấn đề sức khỏe tim mạch phổ biến nhất trong cộng đồng. THA có thể dẫn tới nhiều biến chứng khác nhau ở tim, não, mắt, thận và các mạch máu… Thậm chí có những biến chứng rất nặng và xảy ra một cách đột ngột có thể gây tử vong ngay lập tức cho người bệnh.

Trên thế giới, tỷ lệ THA ở người lớn vào khoảng 30% và đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong do tim mạch.

Ở nước ta, tỷ lệ THA đã và đang có khuynh hướng tăng nhanh một cách rõ rệt. Tuy nhiên, theo kết quả điều tra của một số nghiên cứu về dịch tễ THA ở nước ta, khoảng 50% những người THA còn chưa biết mình đã bị THA, khoảng gần 40% những người đã biết bị THA nhưng chưa được điều trị và khoảng hơn 60% những bệnh nhân THA đã được điều trị nhưng chưa đạt được huyết áp mục tiêu (< 140/90 mmHg).

Điều cần nhớ là bản thân THA không làm bệnh nhân chết mà là chết do biến chứng của THA. Tỷ lệ mắc THA ở nước ta cũng có xu hướng ngày càng cao.

Vì sao tỷ lệ mắc THA ngày càng cao?

Vì càng ngày, đời sống người dân càng khá giả, nên mọi người thường được cung cấp dư lượng calo, bên cạnh đó công nghệ ngày càng phát triển khiến cho mọi người ít hoạt động thể lực. Chính như vậy làm tăng nguy cơ bị THA.

Vì sao khoảng 50% những người THA còn chưa biết mình đã bị THA?

Vì THA thường không có triệu chứng, làm cho bệnh nhân không đi khám nên không biết mình mắc bệnh. Đa phần phát hiện tình cờ do đi khám vì các bệnh khác.

Định nghĩa

Tăng-huyết-áp

THA là gì?

THA là khi huyết áp tâm thu (HATT) >140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương (HATTr) > 90 mmHg hoặc đã được chẩn đoán và điều trị THA trước đó.

Tăng huyết áp “áo choàng trắng” là gì?

THA “áo choàng trắng” là tình trạng huyết áp (HA) thường xuyên tăng khi đo tại bệnh viện hoặc phòng khám trong khi HA hằng ngày đo tại nhà hoặc HA trung bình trong 24 giờ lại bình thường.

Làm sao để phát hiện được THA “áo choàng trắng”?

Hội chứng này được phát hiện bằng cách đo huyết áp tại nhà hoặc theo dõi huyết áp 24h bằng thiết bị như đồng hồ đo huyết áp đeo tay… rồi đem so sánh với chỉ số huyết áp đo được ở bệnh viện.

Vì sao THA áo choàng trắng lại nguy hiểm?

Vì những bệnh nhân bị THA áo choàng trắng dễ bị hạ HA do điều trị thuốc hạ HA trong khi huyết áp người bệnh lúc ở nhà hoàn toàn bình thường.

Có cần điều trị cho bệnh nhân THA áo choàng trắng không?

Đây là câu hỏi lâm sàng khá hay. Trước tiên khi đặt ra vấn đề điều trị cho bệnh nhân, cần xác định HA của bệnh nhân có cao thực sự hay không bằng đo huyết áp 24h. Nếu vẫn cao thì điều trị. Nếu HA bình thường thì chỉ cần theo dõi.

THA “ẩn giấu” là gì?

THA “ẩn giấu” là tình trạng ngược lại với THA áo choàng trắng, HA có trị số bình thường khi đo tại phòng khám nhưng lại tăng cao khi đo tại nhà.

Khi nào cần xem xét THA ẩn giấu?

Khi huyết áp của bệnh nhân nằm trong khoảng bình thường cao (130-139/85-89 mmHg).

Bước tiếp theo khi nghi ngờ THA ẩn giấu?

Khi nghi ngờ bệnh nhân bị THA ẩn giấu thì bạn phải theo dõi huyết áp 24 giờ. Có như vậy thì mới phát hiện được những trường hợp này.

Nguyên nhân

Tăng huyết áp nguyên phát

THA nguyên phát hay còn gọi là vô căn. Chiếm gần 90% trường hợp bị tăng huyết áp (theo Gifford – Weiss).

Tăng huyết áp thứ phát

Bệnh thận: Viêm cầu thận cấp, viêm cầu thận mạn hai bên do mắc phải thận đa năng, ứ nước bể thận, u thận làm tiết renin, hẹp động mạch thận…

Nội tiết: Bệnh vỏ tuyến thượng thận, hội chứng Cushing, hội chứng Conn, u sản xuất quá thừa các Corticosteroid khác (Corticosterone, desoxycortisone), sai lạc trong sinh tổng hợp Corticosteroid. Bệnh tủy thượng thận, u tủy thượng thận (Pheochromocytome).

Bệnh tim mạch: Bệnh hẹp eo động mạch chủ, viêm hẹp động mạch chủ bụng cho xuất phát động mạch thận, hở van động mạch chủ.

Thuốc: Các Hormone ngừa thai, cam thảo, carbenoxolone, A.C.T.H. Corticoides, Cyclosporine, các chất gây chán ăn, các IMAO, chất chống trầm cảm vòng.

Nhiễm độc thai nghén.

Các nguyên nhân khác: Bệnh cường giáp, bệnh Beri-beri. Bệnh Paget xương, bệnh đa hồng cầu, hội chứng carcinoid, toan hô hấp, tăng áp sọ não…

Có rất nhiều nguyên nhân gây gây tăng huyết áp thứ phát, trong số đó có nhiều nguyên nhân có thể điều trị được, cho nên việc tìm ra được nguyên nhân là rất quan trọng. Đây là việc mà bạn cần phải thực hiện trên lâm sàng.

Vì sao gọi là THA vô căn?

Thực tế vô căn không phải là không có nguyên nhân mà là hiện chưa tìm ra được nguyên nhân. Tuy nhiên cũng có quan điểm cho rằng là do chế độ ăn nhiều muối => cơ thể giữ muối và nước.

Vì sao cường giáp lại gây THA?

Cường giáp là tình trạng tăng chức năng của tuyến giáp, làm tăng các tiết hormon giáp. Hormon giáp làm tăng số lượng receptor β1 ở tim, do đó tim nhạy cảm với catecholamine nhiều hơn => tăng nhịp tim => THA.

Vì sao u tủy tuyến thượng thận lại gây THA?

U tủy tuyến thượng thận làm tăng sản xuất epinephrine và norepinephrine nên gây THA. Đặc điểm THA do u tủy tuyến thượng thận có tính chất tăng từng cơn.

Vì sao hẹp ĐM thận lại gây THA?

Vì khi hẹp làm máu tới thận ít hơn, làm tổn thương các tế bào thận => thận giảm chức năng gây ứ nước lại trong cơ thể, đồng thời kích thích hệ RAA => tăng giữ muối nước => THA.

Vì sao hội chứng Conn lại gây THA?

Hội chứng Conn là cường aldosterone tiên phát, mà aldosterone có tác dụng lên ống thận làm tăng giữ muối nước và gây co mạch => THA.

Đây là bài viết dành cho thành viên đăng ký khóa học lâm sàng nội khoa.

Bấm  Đăng nhập để xem toàn bộ bài viết.

Bấm  Đăng ký nếu chưa có tài khoản.

Truy cập vào: Danh sách bài học lâm sàng nội khoa.

Tìm hiểu thêm: Khóa học lâm sàng nội khoa.

Bài viết mẫu: Tiếp cận suy thận mạn trên lâm sàng. (FULL)

Bản quyền thuộc về ©YKHOA247.com

3 Bình luận
Inline Feedbacks
Xem tất cả các bình luận
You cannot copy content of this page
Copy link
Powered by Social Snap